“Periyodik kontrol yönetmeliği” olarak bilinen düzenleme, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’dir. Yönetmeliğin Ek-III bölümü hangi ekipmanın hangi aralıkla, hangi standartlara göre ve kim tarafından kontrol edileceğini belirler. Ekipmanların çoğu için periyodik kontrol aralığı en fazla bir yıldır; imalatçı daha kısa bir süre öngörmüşse o süre uygulanır.
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu işverene, iş ekipmanlarının güvenli olmasını sağlama yükümlülüğü verir. Bu yükümlülüğün periyodik kontrol ayağı İş Ekipmanları Yönetmeliği’nde düzenlenir. Yönetmelik son yıllarda birkaç kez değişti; bugün kontrolün EKİPNET kayıtlı yetkililerce yapılması ve Ek-III’teki ekipmanlar için İSG-KATİP sözleşmesi şartı aranıyor.
Ek-III Neyi Düzenler?
Ek-III, periyodik kontrole tabi ekipmanları gruplar hâlinde sayar ve her grup için:
- en uzun kontrol aralığını,
- kontrolde esas alınacak standartları,
- kontrolü yapabilecek meslek gruplarını
belirler. Burada belirtilen süre bir üst sınırdır; ekipmanın imalatçısı, kullanım yoğunluğu ya da risk değerlendirmesi daha sık kontrol gerektirebilir.
Sık Sorulan Ekipmanların Kontrol Aralıkları
| Ekipman | En Uzun Aralık | Kontrolü Yapan |
|---|---|---|
| Forklift, transpalet ve istif makinesi | 1 yıl | Makine mühendisi |
| Köprülü vinç, mobil vinç, caraskal | 1 yıl | Makine mühendisi |
| Kule vinç | Her kurulumda ve 1 yıl | Akredite muayene kuruluşu |
| Yürüyen merdiven ve bant | 1 yıl | Akredite muayene kuruluşu |
| Kompresör hava tankı, hidrofor | 1 yıl | Makine mühendisi |
| Buhar kazanı | 1 yıl | 1 Ocak 2027’den itibaren akredite muayene kuruluşu |
| Kalorifer kazanı | 1 yıl | Makine mühendisi |
| Sprinkler, yangın dolabı ve hidrant | 1 yıl | Makine mühendisi |
| Topraklama tesisatı, paratoner | 1 yıl | Elektrik mühendisi |
| Elektrik iç tesisatı | 1 yıl | Elektrik mühendisi |
Tablo en sık sorulan ekipmanları özetler; ekipmanınıza özel aralığı ve dayanağı ilgili hizmet sayfasında bulabilirsiniz.
Periyot Dolmadan Ne Zaman Yeniden Kontrol Gerekir?
- Ekipman sökülüp başka bir yere kurulduğunda
- Yük taşıyan veya basınca dayanan parçalarda büyük onarım ya da değişiklik yapıldığında
- Ekipman bir kazaya karıştığında veya uzun süre kullanılmadan bekledikten sonra
- Önceki raporda “kullanıma uygun değil” sonucu verilen eksikler giderildiğinde
Sık Sorulan Sorular
Periyodik kontrol raporu kaç yıl saklanır?
Raporlar, ekipman kullanıldığı sürece ve denetimlerde sunulabilecek şekilde saklanmalıdır. Bir önceki raporun da elde bulunması, ekipmanın geçmişini göstermek için önerilir.
İmalatçı altı ayda bir kontrol öneriyorsa hangisi geçerli?
Daha kısa olan süre uygulanır. Ek-III’teki süreler üst sınırdır.
Yönetmelik hangi iş yerlerini kapsar?
Çalışanı bulunan ve iş ekipmanı kullanan bütün iş yerlerini kapsar; çalışan sayısı veya tehlike sınıfı bu yükümlülüğü ortadan kaldırmaz.